نشست گرامیداشت روز جهانی آینده با عنوان ضرورت آینده نگری در نظام تصمیم سازی با حضور جمعی از استادان دانشگاه‌ها، صاحب نظران و دانش پژوهان روز پنجشنبه در سالن کنفرانس فرهنگستان علوم برگزار شد .

به گزارش خبرنگار ما دکتر سعید نمکی وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به عنوان اولین سخنران این نشست بی توجهی به انسان توسعه یافته را در تمامی برنامه‌های توسعه یک مشکل اساسی در برنامه ریزی کشور دانست و گفت: تا زمانی که نیروی انسانی در ایران به سرمایه انسانی تبدیل نشود، توسعه ای در کار نخواهد بود.

وی در این خصوص به تجربه نظام سلامت کشور در بحث آینده پژوهی اشاره کرد و افزود: در سال ۵۷ از ۱۴هزار طبیب در کل کشور ۵۰درصد آنها خارجی بودند و در کل روستاهای کشور طبیب ایرانی نبود و در این شرایط ، جدایی آموزش پزشکی از درمان اجتناب ناپذیر بود و در این راستا ما با انتخاب یک دختر در روستا با شش کلاس سواد به عنوان بهورز در طول سه سال هشت هزار خانه بهداشت که امروز این تعداد به ۱۸هزار رسیده است، ایجاد کردیم.

وزیر بهداشت با بیان این مطلب که امروز در هر جای مورد نیاز کشور، طبیب حضور دارد و طرح این پرسش که آیا در عرصه آموزش پزشکی، تربیت پزشک متخصص و فوق تخصص و همه دوره‌های پزشکی راه درست می رویم، بر تربیت نیرو در بخش بهداشت و درمان متناسب با نیاز جامعه تاکید کرد. به گفته وی بستن آموزشگاه بهیاری و ایجاد دوره دکتری پرستاری درحالی که برای هفت هزار تخت خالی بیمارستانی پرستار نداریم به مثابه تولید لاستیک تراکتور در جامعه ای است که همه پراید و پژو سوار می شوند!

دکتر نمکی ناآشنایی دانشجوی پزشکی با دیرینه فرهنگی خودش را از اشکالات آموزش پزشکی در کشور خواند و استفاده نشدن از ظرفیت‌های بی بدیل فرهنگی در عرصه پزشکی از جمله ابن سینا، زکریای رازی، جرجانی و ده‌ها مورد دیگر را تاسف آور دانست. وی با اظهار این مطلب که امروزه دانشجوی پزشکی در کشور طبیب می شود ولی حکیم نمی شود از برخورد برخی از پزشکان با مردم انتقاد کرد و گفت: تربیت پزشکان ما به جای اینکه بیمارستان محور باشند یا پرستاران ما به جای اینکه تخت بیمارستان را بشناسند و دندانپزشکان ما صرفا با یونیت سروکارنداشته باشند، باید همگی جامعه محور تربیت شوند.

وزیر بهداشت تصریح کرد: بین دانشگاه‌های علوم پزشکی و مردم دیوار بلند بتونی کشیده ایم، درصورتی که آموزش در این دانشگاه‌ها باید جامعه محور باشد.

دکتر نمکی به دستاوردهای ایران در بخش بهداشت و درمان نیز اشاره کرد و گفت: در شاخص‌های اصلی مانند مرگ و میر نوزادان، کودکان زیر پنج سال، کودکان و زنان دراثر بارداری و زایمان که میزان آنها در سال ۵۷ بالا بود امروز همه به زیر یک دهم کاهش یافته و حداقل در منطقه شرق مدیترانه در این شاخص‌ها رتبه نخست را داریم.

وی افزود: در بحث بیماری‌های واگیردار نیز گرچه آنها را مهار کردیم، اما با باتلاقی به نام بیماری‌های غیرواگیردارمانند فشار خون، بیماری‌های قلبی و عروقی، سرطان‌ها، دیابت و چاقی مواجه هستیم که وزارت بهداشت به تنهایی قادر به مهار آنها نیست، بلکه مشارکت گسترده بین بخشی برای رسیدن به این هدف یک ضرورت است.

وزیر بهداشت در بخش دیگری از سخنان خود از سالمند شدن جمعیت به عنوان یکی از طوفان‌های سنگین در راه سلامت کشور نام برد و گفت: سالمندان امروز در کشور جوانی نکرده پیر شده اند و این گونه پیرشدن افسردگی هم می آورد که ارائه خدمات به آنها بسیار پرهزینه است.

وی با انتقاد از صدا و سیما در تبلیغ غم و اندوه، این سیاست را برخلاف بهداشت روان در جامعه خواند و تصریح کرد: خشونت ، طلاق و بزهکاری از تبعات نبود بهداشت روان در هر جامعه است که متاسفانه هم افراد دارا و هم افراد ندار را دربر می گیرد. دکتر نمکی تامین سلامت مردان را از دغدغه‌های وزارت بهداشت خواند و گفت: در سال‌های گذشته به درستی به سلامت دو گروه زنان و کودکان پرداخته شد و امروز گرفتاری کشور گروه مردان است که حتی برخی از آنها حاضر نیستند برای چک کردن سلامتی خود به آزمایشگاه‌ها مراجعه کنند.

وزیر بهداشت با مهم تر خواندن مولفه‌های اجتماعی موثر بر سلامت در مقایسه با دیگر مولفه‌ها از فرهنگستان‌ها خواست در این خصوص به وزارت بهداشت کمک کنند و در بحث جدایی یا ادغام آموزش پزشکی و درمان بر ضرورت همکاری‌های بین رشته ای تاکید کرد.

*سخنان رییس فرهنگستان علوم

براساس این گزارش دکتر رضا داوری اردکانی رییس فرهنگستان علوم نیزدر این نشست، آینده نگری را گزارش کار و سازندگی کشور و مردمی دانست که اراده می کنند راهی را بپیمایند و به مقصدی برسند. وی گفت: تا وقتی که یک کشور، سازمان و جمعیتی عزم و همت کار کردن و ساختن نکند، اطلاعات و دانستن‌ها به کار نمی آیند، چنانکه جهان توسعه نیافته بسیار علم‌ها دارد که از آنها برای آینده بهره نمی گیرد.به گفته دکتر داوری اردکانی، اروپا و آمریکای کنونی محصول اراده ای هستند که در قرن هجدهم ظاهر شده بود، اروپا و آمریکا را اراده به پیشرفت ساخته است و اکنون هم هر قوم و ملتی که بخواهد مدرن شود یا توسعه یابد، باید علم را با اراده به ساختن توام کند.

رییس فرهنگستان علوم تصریح کرد: اگر برنامه نباشد، فردا هم تکرار امروز خواهد بود، آینده نگری را از برنامه‌ریزی و طراحی آینده نمی توان جدا کرد و برنامه هم بیان و اظهار عزم و تصمیمی است که یک کشور برای فردای خود اتخاذ می کند.وی در بخش دیگری از سخنان خود بر ضرورت تبدیل مشکل‌ها به مساله تاکید کرد و گفت: هنوز مشکل‌های جامعه امروز از جمله ویرانی محیط زیست برای ما مساله نشده است و به این جهت به آنها نمی اندیشیم و به حال خود رهایشان می کنیم.

*سخنان دکتر عباس ملکی

بنابر این گزارش، دکتر عباس ملکی دانشیار مهندسی انرژی دانشگاه صنعتی شریف هم در این نشست تصمیم‌گیری و آینده نگری را دو وظیفه ذاتی انسان دانست و گفت: مطالعات آینده، حوزه پژوهشی نسبتا جدیدی است که قلمرو آن همه عرصه‌های معرفت نظری و تکاپوی علمی آدمی را در می نوردد.

معاون اسبق وزارت خارجه در توصیف تصمیم گیری افزود: تصمیم گیری تحت تاثیر تعدادی از عوامل از جمله عوامل عقلایی، روان شناختی، ارتباطی، اجتماعی و فرهنگی است و خط مشی تصمیم در علوم تصمیم گیری بیانیه ای رسمی است که روابط مابین اطلاعات ورودی و جریان تصمیمات متخذه را مشخص می سازد.

وی با طرح این سئوالات که ما کجا هستیم، چه می کنیم، مسیر ما به کجاست و در درازمدت به کجا خواهیم رسید؟، تصریح کرد: تصمیم گیری و آینده نگری دو مفهوم نزدیک به هم هستند و در حالی که همه ما در زندگی تصمیم می‌گیریم اما همگی در تصمیم گیری‌های مان موفق نیستیم.

دکتر عباس ملکی با تاکید بر ارتباط تصمیم گیری و آینده نگری یادآور شد: برای گریز از خطا یکی از راه‌ها، استفاده از سناریو در تصمیم گیری است.

به گفته وی سناریو، داستانی توصیفی از بدیل‌های موجه است که به بخش خاصی از آینده نظر دارد. این عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی شریف با اشاره به اینکه بعضی می‌گویند شما چرا می‌خواهید در آینده تصرف کنید، گفت: این تصرف نیست، ما به دنبال این هستیم که آینده را از عدم قطعیت‌ها و نااطمینانی‌ها کمی پاک کنیم و این راه مه ‌آلود پراز ابهام برای مان روشن‌تر شود.

*سخنان دکتر فرشاد مومنی

دکتر فرشاد مومنی عضو وابسته فرهنگستان علوم سخنران دیگر این نشست بود که با طرح چند سئوال درباره نوع برخورد مسئولان کشورمان با موانع پیش رو در مسیر آینده از برخورد انفعالی دولت در تخصیص منابع مالی انتقاد کرد و گفت: در تحریم‌ها با چالش‌های بسیار جدی روبرو شدیم و آثار فوری و بلافاصله آنها در بودجه سال ۹۸ خودش را نشان داده است.

استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی با عنوان این مطلب که ماجراهای جدی تری به سراغ ما خواهد آمد ، تصریح کرد: اما استراتژی رسمی ما این است که به ایرانیان و جهانیان بگوییم هیچ اتفاقی نیافتاده است، درصورتی که اتفاقات زیادی افتاده است. به گفته رییس گروه مطالعات اقتصادی – اجتماعی مرکز مطالعات علم و فناوری، آنچه که در این مسیر نگران کننده تر است عبارت از این موضوع است که همه تدابیر حکایت از ضعف غیر متعارف بنیه اندیشگی، واقع بینی و اثربخشی جهت گیری‌ها دارد.

دکتر مومنی نحوه برخورد با مردم را هم متعارف ندانست و یادآور شد: هیچ تمایل جدی برای آگاه سازی مردم و جلب مشارکت آنها برای روبرو شدن با این شرایط خطیر کشور هم مشاهده نمی شود.

وی با اشاره به اینکه ما با یک نظام «از کارکرد افتادگی» مواجه هستیم گفت: مثلا در یک سال از پنج سال گذشته نرخ رشد اقتصاد کشور را دو رقمی اعلام کردند و یا در یک سال دیگر از کاهش نرخ رشد تورم گفتند، اما هیچ کارکرد و بهبودی در این ارتباط اعلام نشد.

این اقتصاددان افزود: با اینکه در دولت احمدی نژاد ضریب جینی را پایین‌ترین میزان تجربه شده در ایران اعلام کردند( ضریب جینی شاخصی اقتصادی برای محاسبه توزیع ثروت در میان مردم است. بالا بودن این ضریب در یک کشور معمولاً به عنوان شاخصی از بالا بودن اختلاف طبقاتی و نابرابری درآمدی در این کشور در نظر گرفته می‌شود.) اما هیچ کارکردی در این خصوص دیده نشد اما ما شاهد بی سابقه ترین سطوح تجربه شده در خروج سرمایه انسانی از ایران هستیم.

به گفته وی از سال ۱۹۹۱الی ۲۰۱۵ میلادی تعداد مقالات ایرانی که انعکاس جهانی داشته ۶۸برابر شده است، اما این جهش در تولید علم نه تنها گرفتاری‌های ما را کاهش نداده بلکه به افزایش بحران‌ها منجر شده است . وی از بحران آب به عنوان یک خطر جدی نام برد و گفت: امروز همه به این خطر واقف شدند اما دولت به عنوان حاکمیت هیچ اهمیتی به آن نمی دهد و گویی بود و نبودش هیچ فرقی ندارد.

مومنی بر ضرورت توجه عملی دولت به نهادهای اندیشه‌ساز و مشارکت دادن اهل نظر در بحث مقابله با تحریم‌ها تاکید کرد و افزود: با مواجهه خردمندانه با تحریم‌ها می توان آن را به فرصت تبدیل کرد اما این، شروطی دارد.

این اقتصاد دان در بخش دیگری از سخنان خود تجربه فروپاشی شوروی سابق را به عنوان یک فروپاشی از درون، دارای درس‌های تکان دهنده ای دانست و گفت: سرآغاز این فروپاشی به طرز برخورد حاکمان شوروی سابق با مردمشان بر می گردد. به گفته وی مهم ترین عوامل انحطاط شوروی سابق بسط بی سابقه فساد و رشوه، جهش بی‌سابقه قیمت‌ها، خوگرفتن به نرخ‌های بالای تورم، بی اعتنایی به بدهی‌های خارجی و تضعیف غیرمتعارف احساس تعلق مردم به جامعه و حکومت بود. مومنی اتخاذ سیاست‌های تورم زا و رکودآفرین را از سوی دولت ایران، آرزوی تحریم کنندگان خواند و از اینکه آگاهانه یا ناآگاهانه کسانی هستند که پاس گل به تحریم کنندگان می دهند، یادآور شد: این افراد کسانی هستند که از تحریم‌ها بدشان نمی آید چرا که می توانند همه سوء‌تدبیرهای خودشان را پشت تحریم‌ها پنهان سازند.

وی با هشدار به نفوذ گروه‌هایی در نظام تصمیم ساز کشور و راه افتادن روندهای مشکوک در اداره اقتصاد کشور تصریح کرد: این گروه‌ها مبادرت به انجام اقداماتی می کنند که برای بقای خودشان نیز نباید آنها را انجام دهند.

دکتر مومنی همچنین خروج نیروی انسانی را از کشور بسیار غم انگیز خواند و گفت: افرادی که به خرج این جامعه تربیت می شوند به خارج کشور می روند و آنهایی که به هر دلیل در کشور می مانند به دلیل خطاهای نابخشودنی، دچار یأس می شوند.

وی در پایان سخنان خود بر تلاش همگانی برای افزایش زور علم در تخصیص منابع نسبت به زور ربا، رانت و دلالی تاکید کرد و افزود: همه با مشارکت کردن در امور، برای خودشان مسئولیت تعریف کنند تا تصمیم گیران احساس کنند هزینه تصمیمات غلط شان بسیار بالاست.

به گزارش خبرنگار اطلاعات دکتر فتح الله مضطرزاده عضو پیوسته فرهنگستان علوم و دبیر این نشست نیز سخنرانی خود را با عنوان «برنامه آینده نگری سایر کشورها و تجربه‌های موفق بین المللی» و دکتر حسن ظهور عضو پیوسته دیگر فرهنگستان علوم هم سخنرانی خود را تحت عنوان«ضرورت نقش آکادمی‌ها در آینده نگری» در این نشست ارائه کردند و در پایان میزگرد «تبیین آینده نگری ملی ایران» با ریاست دکتر محسن بهرامی و با شرکت دکتر سهراب پور، دکتر سهرابی، دکتر مکنون، دکتر اعوانی، دکتر شاهدی، دکتر افشارفر و دکتر اخوان برگزار شد.

 

نسخه اصلی خبر

 

 

1000 کاراکتر باقی مانده


IMAGE گفتگوی ایسنا با دکتر امین علیزاده
یک عمر در خدمت آبادنی کشور
IMAGE گفتگوی روزنامه ایران با دکتر عباس منوچهری
کارایی علم سیاست در جامعه
IMAGE گفتگوی ایرنا با دکتر جواد فیض
ایده های نو در حوزه علمی خریدار ندارد
IMAGE گفتگوی رادیو با دکتر محمد شاهدی
مدیریت نادرست در مصرف آب های زیرزمینی

جدید ترین تصاویر

سمینار نقش زنان در علم و فناوری در ایران_1
03
دکتر محمد عبدالاحد
دکتر سعید سهراب پور