مراسم تجلیل از سرآمدان علم، ادب، فرهنگ و هنر کشور و تجلیل از برگزیدگان فرهنگستان­‌ها، با همکاری چهار فرهنگستان کشور برگزار می­ شود و هر کدام از فرهنگستان‌ها، هر سال، با ملاک‌ها و ضوابط علمی مشخص، استادی را که احترامش به اعتباری، اولی به نظر می­ رسد، برمی­‌گزینند و در مراسم بزرگداشت مشترک فرهنگستان‌ها، از آنان تجلیل می­ کنند.

 این مراسم از سال 1379 برگزار شده است. از سال 1381 دولت موافقت کرده است که به برگزیدگان فرهنگستان‌های کشور، نشان درجه یک دولتی اعطا کند. بر این اساس، برگزیدگان فرهنگستان علوم «نشان درجه یک دانش» دریافت کرده اند.

این مراسم از سال 1391 تاکنون به تعویق افتاده است، اما فرهنگستان‌ها، هر سال، استاد و دانشمند برگزیده خود­ را انتخاب و معرفی کرده اند.

به همت گروه علوم مهندسی فرهنگستان علوم، مراسم بزرگداشت خواجه­ نصیرالدین طوسی و گرامیداشت روز مهندسی و تجلیل از "مهندسان برجسته"، "استادان برجسته مهندسی" و "پژوهشگران جوان برجسته مهندسی" کشور، منتخب فرهنگستان علوم، همه ساله در روز 5 اسفند (روز مهندسی) در فرهنگستان علوم برگزار می­ شود.

فرهنگستان از سال 1383 مهندسان برجسته کشور را معرفی کرده و از سال 1391 علاوه بر معرفی مهندسان برجسته، استادان برجسته مهندسی کشور و پژوهشگران جوان برجسته مهندسی کشور را نیز معرفی و از آنان تجلیل کرده است.

به همت گروه علوم پایه فرهنگستان علوم، از سال 1394 هر سال، مراسم گرامیداشت ابوریحان بیرونی و اعطای جایزه ابوریحان به پژوهشگران جوان برجسته رشته‌های علوم پایه کشور، منتخب فرهنگستان علوم، برگزار شده است و پژوهشگران جوان برجسته کشور در رشته های ریاضی، فیزیک، شیمی، زیست شناسی و زمین شناسی معرفی و تجلیل شده‌اند.

با عنایت به نامگذاری روز 13 شهریور ماه، روز تولد ابوریحان بیرونی، به نام روز علوم پایه، مراسم اعطای جایزه ابوریحان فرهنگستان در این روز برگزار می­‌شود.

آیین نامه انتخاب پژوهشگر برجسته جوان 

گروه علوم پایه فرهنگستان علوم

1- شرایط اولیه پذیرش و بررسی پرونده نامزدها:

1-1 نحوه نامزد شدن از طریق شاخه‌های گروه علوم پایه، استادان با سابقه کشور و یا یکی از مؤسسات علمی و یا خود پژوهشگر جوان از طریق فراخوان امکان پذیر می‌باشد.

1-2 حداکثر سن نامزد پژوهشگر جوان برجسته کشور تا پایان سال می‌باید 40 سال بوده و دارای مدرک دکتری، ملیت ایرانی، شاخص در حوزه تخصصی خود و برخوردار از شهرت علمی و اخلاقی باشد.

1-3 سوابق تحصیلی پژوهشگر جوان از مقطع دیپلم، کارشناسی، کارشناسی ارشد تا دکتری از طرف شاخه مربوط ارزیابی و تائید می‌شود. 

2- پژوهشگر جوان می‌باید دارای دستاوردها و افتخارات علمی– آموزشی و خدماتی ارزنده شامل یک یا چند مورد از موارد زیر باشد:

الف- دستاوردهای علمی: 

1- تألیف کتاب که توسط ناشرین معتبر ملی و بین‌المللی چاپ شده باشد.

2- تألیف مقالات تحقیقاتی که با تأیید شاخه مربوط در فرهنگستان علوم از مزیت خاصی برخوردار باشد. 

3- نظریه پردازی در قالب تألیف مقالات علمی چاپ شده که به آن ارجاع شده باشد. 

4- راه‌اندازی آزمایشگاه تحقیقاتی در زمینه کاری خود، و انتشار مقالات از نتایج آن. 

5- راه‌اندازی آزمایشگاه‌های آموزشی و تألیف دستور کار آزمایشگاه.

6- فعالیت شاخص آموزشی – پژوهشی و نواوری

7- ترویج علم به زبان ساده برای مردم از طرق مختلف از جمله: نگارش کتاب، مقاله، سخنرانی در رسانه‌های جمعی.

ب- خدمات علمی نظیر مشارکت در راه‌اندازی مراکز و مؤسسات علمی – پژوهشی، عضویت در کمیته علمی کنفرانس‌ها، عضویت مؤثر در انجمن‌های علمی به‌ویژه عضویت در هیأت مدیره و عضویت در هیأت تحریریه نشریات علمی.

  پ- افتخارات علمی نظیر کسب نشان‌ها و جوایز و اعتبارهای پژوهشی.

ت- نوآوری، اختراعات و اکتشافات

 ت-1  اختراع و اکتشاف ثبت شده در مراجع بین‌المللی یا تجاری شده.

  ت-2  نگارش استانداردهائی که به تأیید مراجع ذیصلاح رسیده باشد.

تبصره: (1) هر شاخه فرهنگستان در موارد ذکر شده امتیازات مربوط را تعیین خواهدکرد.

                   (2) این جایزه به هر فرد حداکثر یکبار اعطا می‌شود.

برای دریافت فرم مشخصات علمی و سوابق آموزشی و پژوهشی نامزدهای دریافت جایزه ابوریحان بر روی لینک زیر کلیک کنید:

 فرم (word)

فرم (PDF)

مدارک نامزد جایزه باید تا آخر شهریورماه به دبیرخانه جایزه ابوریحان ارسال شده باشد.

به همت گروه علوم کشاورزی فرهنگستان علوم، از سال 1394، مراسم معرفی و تجلیل از مهندسان برجسته کشاورزی و منابع طبیعی کشور، منتخب فرهنگستان علوم، در اسفندماه هر سال و همزمان با روز درختکاری، برگزار می شود.

به همت گروه علوم دامپزشکی فرهنگستان علوم، از سال 1403، مراسم معرفی و تجلیل از دامپزشکان برجسته کشور، منتخب فرهنگستان علوم، همزمان با روز ملی دامپزشکی، با نام جایزه پروفسور تاج بخش   برگزار می‌شود.