در سومین نشست هم‌اندیشی کمیسیون تاریخ علم فرهنگستان علوم تأکید شد؛

«قانون» ابن‌سینا سند ملی و یکی از اثرگذارترین کتاب‌های تاریخ پزشکی جهان است

«قانون» ابن‌سینا سند ملی و یکی از اثرگذارترین کتاب‌های تاریخ پزشکی جهان است
سومین نشست از سلسله نشست‌های هم‌اندیشی کمیسیون تاریخ علم فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران با محوریت بررسی چاپ‌های علمی و تصحیح کتاب «قانون» ابن‌سینا، با تأکید بر جایگاه این اثر به‌عنوان سندی ملی و یکی از تأثیرگذارترین متون تاریخ پزشکی جهان فرهنگستان علوم برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی و اطلاع‌رسانی فرهنگستان علوم، این نشست به همت کمیسیون تاریخ علم فرهنگستان علوم و با همکاری گروه مطالعات اسلامی فرهنگستان علوم، با سخنرانی دکتر نجف‌قلی حبیبی، استاد فلسفه و الهیات دانشگاه تهران، و با مقدمه‌ای از دکتر غلامرضا اعوانی، رئیس کمیسیون تاریخ علم و عضو پیوسته فرهنگستان علوم برگزار شد.

 

دکتر اعوانی

 

دکتر غلامرضا اعوانی در آغاز این نشست، ضمن قدردانی از خدمات علمی و فرهنگی دکتر حبیبی، تصریح کرد: «نکته بارز در فعالیت‌های ایشان، کارها و خدمات فرهنگیِ باارزش این استاد است. تصحیح بیش از ۵۰ کتاب در حوزه‌های مختلف از جمله فلسفه، علوم و حکمت، گوشه‌ای از کارهای ارزنده ایشان به شمار می‌رود».

 

وی با تأکید بر اجر معنوی این آثار افزود: «آثار استاد حبیبی در زمره قله‌های علمی کشور قرار دارد».

 

رئیس کمیسیون تاریخ علم فرهنگستان علوم با اشاره به آخرین اثر دکتر حبیبی اظهار داشت: «تصحیح قانون ابن‌سینا، حاصل بیش از ۱۵ سال تلاش مستمر ایشان است و این کار سترگ هنوز به پایان نرسیده است». وی در بیان اهمیت این تصحیح علمی گفت: «این اثر در مجله پزشکی دانشگاه کمبریج مورد نقد و بررسی قرار گرفته و هیئت علمی این مجله، آن را نخستین چاپ علمی قانون ابن‌سینا دانسته و از آن تمجید کرده‌اند».

 

دکتر اعوانی همچنین با اشاره به جایگاه علمی ابن‌سینا و ابعاد کمتر شناخته‌شده آثار وی، تأکید کرد: «ابن‌سینا شارح صرف نیست و تا موضوعی برای او اثبات نمی‌شد، آن را نمی‌پذیرفت؛ از همین رو آثار او واجد عمق نظری و برهانی است».

 

دکتر حبیبی

 

در ادامه نشست، دکتر نجف‌قلی حبیبی با تشریح اهمیت کتاب القانون در تاریخ پزشکی جهان گفت: «قانون یکی از معدود کتاب‌های طبی دنیاست که قرن‌ها طب جهان را اداره کرده و تا حدود قرن هفدهم و هجدهم میلادی، راهنمای اصلی پزشکی در شرق و غرب بوده است». وی افزود: «بدون اغراق، در اواسط قرن چهاردهم میلادی، قانون ابن‌سینا حکم انجیل پزشکی غرب را داشته است».

 

این استاد فلسفه و الهیات دانشگاه تهران با اشاره به تعدد نسخه‌ها و ترجمه‌های این اثر بیان کرد: «وجود نسخه‌های متعدد قانون در تمدن اسلامی، به‌ویژه در ایران، مصر و دیگر کشورهای اسلامی، و نیز ترجمه‌های فراوان آن در سراسر دنیا، نشان‌دهنده جایگاه بی‌بدیل این کتاب است». وی درباره تاریخ چاپ قانون توضیح داد: «از قرن شانزدهم میلادی و با رواج صنعت چاپ در اروپا، این کتاب نیز به چاپ رسید و در ایران نیز از دوره قاجار، چاپ‌های سنگی متعددی از آن منتشر شد».

 

دکتر حبیبی با اشاره به مسیر ورود خود به تصحیح این اثر گفت: «به پیشنهاد بنیاد بوعلی و با تشویق دکتر اعوانی، وارد مسیر تصحیح قانون شدم. هرچند تحصیلات من در حوزه فلسفه بود و آشنایی تخصصی با طب نداشتم، اما به این نتیجه رسیدم که قانون سندی ملی برای کشور ماست».

 

وی با تشریح دشواری‌های کار تصحیح اظهار داشت: «در آغاز، نسخه چاپ رم را که از نخستین چاپ‌های قانون بود، مبنا قرار دادم، اما در ادامه متوجه شدم این چاپ امانت‌دار متن اصلی نیست و رویکردهای سیاسی ـ فرهنگی اروپایی در آن دخالت داده شده است؛ از این‌رو آن را کنار گذاشتم».

 

وی افزود: «در این تصحیح، متن با نسخه‌های متعدد مقابله شده و واژه‌های جایگزین در پاورقی آمده است تا دستِ متخصصان برای انتخاب اصطلاح درست باز باشد».

 

این پژوهشگر برجسته در ادامه، ساختار کتاب قانون را تشریح کرد و گفت: «قانون شامل پنج کتاب است؛ از کلیات طب و داروها گرفته تا تشریح بدن انسان و بیماری‌ها. این اثر، آینه تمام‌نمای دانش پزشکی روزگار ابن‌سینا و تجلی نبوغ علمی اوست».

 

دکتر حبیبی با اشاره به مقدمه مفصل این تصحیح خاطرنشان کرد: «قانون سرنوشت علمی و اجتماعی سنگینی در سطح جهانی دارد و در گوشه‌وکنار دنیا تدریس، ترجمه و بررسی می‌شود». وی این تصحیح را حاصل بیش از ۱۵ سال تلاش بی‌وقفه دانست و گفت: «تا کنون سه جلد نخست منتشر شده، جلد چهارم در حال چاپ است و ادامه کار، در صورت توفیق، دو تا سه سال دیگر به طول خواهد انجامید».

 

وی در پایان با تأکید بر جنبه انسانی شخصیت ابن‌سینا تصریح کرد: «در خلال سال‌های کار بر قانون، به‌روشنی دریافتم که ابن‌سینا از انسان‌دوست‌ترین چهره‌های تاریخ علم است و دغدغه اصلی او، کاهش رنج بیماران بوده است؛ موضوعی که به‌ویژه در مباحث مربوط به زایمان زنان، به‌خوبی نمایان است».
دوشنبه ۶ بهمن ۱۴۰۴
09:43
آلبوم مرتبط
Loading
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید