به گزارش روابط عمومی و اطلاعرسانی فرهنگستان علوم، دکتر محمدرضا مخبردزفولی، رئیس فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران و قائممقام ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی، در جلسه این ستاد با تأکید بر ضرورت تبیین دقیق مأموریت دبیرخانه «مدیریت حل کلان مسائل کشور» اظهار کرد: نخستین گام برای موفقیت این طرح، شفافسازی ماهیت و کارکرد آن است؛ باید مشخص شود که این مجموعه در جایگاه ارائه پیشنهادهای سیاستی، تدوین طرحهای جامع، انجام مطالعات پژوهشی یا ارائه خدمات مشورتی فعالیت میکند تا از بروز ابهام در انتظارات و مسئولیتها جلوگیری شود. وی با اشاره به نقش دانشگاهها در حل مسائل کشور افزود: در سالهای اخیر دولتها انتظار داشتهاند دانشگاهها در حل چالشهای ملی از جمله آب، انرژی، امنیت غذایی و سایر مسائل راهبردی نقشآفرینی کنند، اما در بسیاری از موارد حدود این مأموریتها و نوع مسئولیت دانشگاهها بهصورت دقیق تعریف نشده است. این ابهام موجب میشود که در نهایت دانشگاهها در برابر مسائلی پاسخگو شناخته شوند که اساساً مأموریت مشخصی برای حل آنها به آنها واگذار نشده است. قائممقام ستاد علم و فناوری تصریح کرد: لازم است جایگاه دانشگاهها در منظومه حل مسائل کلان کشور بهصورت روشن تعیین شود و مشخص باشد که هر دانشگاه یا مجموعه علمی چه نقشی در این فرایند ایفا میکند. در چنین شرایطی هم دولت انتظارات واقعبینانهای خواهد داشت و هم دانشگاهها میتوانند بر اساس مأموریتهای تعریفشده پاسخگو باشند. دکتر مخبردزفولی با اشاره به ظرفیتهای علمی موجود در کشور گفت: دانشگاهها از توانمندی بالایی در ارائه مشاورههای تخصصی، تدوین بستههای سیاستی و انجام پژوهشهای مسئلهمحور برخوردارند، اما برای بهرهگیری مؤثر از این ظرفیتها باید سازوکارهای اجرایی و مأموریتهای مشخص تعریف شود و پروژههای عملیاتی به مجموعههای دانشگاهی واگذار شود. وی همچنین بر ضرورت تقویت ارتباط میان دانشگاه و صنعت تأکید کرد و اظهار داشت: اجرای طرحهای حل مسئله باید به تقویت همکاریهای دانشگاه و بخشهای صنعتی منجر شود. صنایع بزرگ کشور، بهویژه صنایع مادر، باید به استفاده از توان علمی دانشگاهها و انعقاد قراردادهای پژوهشی و فناورانه ملزم شوند تا مسائل فنی و راهبردی خود را با اتکا به دانش روز برطرف کنند. قائممقام ستاد علم و فناوری ادامه داد: دانشگاهها نباید صرفاً نقش مصرفکننده منابع را داشته باشند، بلکه باید از محل ارائه خدمات علمی، پژوهشی و فناورانه به صنعت و دستگاههای اجرایی، ارزشآفرینی و درآمدزایی کنند. در بسیاری از کشورهای جهان، مشارکت استادان و دانشگاهها در حل مسائل واقعی جامعه دارای سازوکار مشخص و حمایتهای مالی متناسب است و این الگو میتواند در کشور نیز مورد توجه قرار گیرد. رئیس فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران یکی دیگر از الزامات موفقیت «طرح محکم» را احصای نیازهای واقعی دستگاهها و صنایع دانست و گفت: لازم است فهرست جامعی از نیازهای اعلامشده از سوی بخشهای مختلف صنعتی و اجرایی تهیه و بر اساس آن، مأموریتها میان دانشگاهها و مراکز علمی توزیع شود. تشکیل کنسرسیومها و شوراهای راهبردی برای مدیریت این ظرفیتها میتواند از موازیکاری جلوگیری کرده و بهرهوری نظام علمی کشور را افزایش دهد. دکتر مخبردزفولی با تأکید بر اینکه دانشگاههای کشور توان علمی لازم برای حل بسیاری از مشکلات ملی را در اختیار دارند، خاطرنشان کرد: این ظرفیتها نیازمند مدیریت، سازماندهی و هدایت هدفمند هستند و در صورت برنامهریزی صحیح میتوانند نقش مؤثری در حل چالشهای کشور ایفا کنند. این استاد ممتاز دانشگاه تهران در پایان، دانشبنیان شدن اقتصاد را یکی از پیششرطهای اساسی پیشرفت کشور برشمرد و گفت: عبور از چالشهای کنونی بدون افزایش ضریب نفوذ علم و فناوری در بخشهای مختلف اقتصادی امکانپذیر نیست. حوزههایی مانند کشاورزی، آب، نفت و صنعت باید بیش از گذشته از فناوریهای نوین، پژوهشهای دانشگاهی و ظرفیتهای علمی بهره ببرند و «طرح محکم» نیز میتواند با تعیین جایگاه دقیق خود، در تحقق این هدف نقشآفرینی مؤثری داشته باشد.