درخواست از رئیس‌جمهور برای احیای ستاد مستقل علوم و فناوری‌های شناختی

به گزارش روابط عمومی و اطلاع‌رسانی فرهنگستان علوم، حمید رضا پوراعتماد رئیس هیئت‌مدیره انجمن علوم و فناوری‌های شناختی ایران و رئیس پژوهشکده علوم شناختی و مغز دانشگاه شهید بهشتی، در نامه‌ای به دکتر مسعود پزشکیان رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی خواستار احیای «ستاد مستقل علوم و فناوری‌های شناختی» با جایگاه سازمانی مشخص، مأموریت روشن و بودجه مستقل شد.

متن نامه به این شرح است:

علوم و فناوری های شناختی حوزه ای میان رشته ای برای شناخت ذهن مغز و رفتار انسان است و می تواند در حل مسائل ملموس کشور، از افت یادگیری و نابرابری آموزشی، کاهش سرمایه شناختی، کمبود اعتماد، تعاون و گسست اجتماعی تا بهبود سلامت شناختی، تاب آوری و کیفیت تصمیم گیری و حکمرانی نقش موثر ایفا کند.

به همین دلیل این حوزه صرفاً یک فناوری نوظهور نیست که در ذیل مرکز فناوری های راهبردی تجمیع شود؛ بلکه زیر ساختی علمی و ملی برای ارتقای کیفیت زندگی ایرانیان و بهبود سیاست گذاری عمومی است.

اکنون پس از وقوع دو جنگ اسرائیکا (اسرائیل و آمریکا) علیه ایران، هم زمانی سه تحول: ادغام ستاد توسعه علوم و فناوری های شناختی با ساختارهای دیگر، تضعیف استقلال بودجه ای آن و پیشنهاد تشکیل ستاد راهبری علوم و فناوری های عصبی - شناختی (در بازنگری سند راهبری توسعه علوم و فناوری های شناختی مورخ ۱۴۰۵.۳.۲۳ )این خطر را ایجاد کرده است که کشور متولی مستقل و جامعی برای مسائل شناختی خود نداشته باشد.

اگرچه علوم اعصاب و هوش مصنوعی در تعامل با حوزه علوم شناختی هستند، اما نباید جای موضوع اصلی آن یعنی شناخت انسان را بگیرند و ابعاد روان شناختی، تربیتی، زبان شناختی ،فلسفی فرهنگی و اجتماعی را به حاشیه برانند.

این جهت گیری با منطق سند راهبردی مصوب ۱۳۹۰ اساساً سازگار نیست؛ سندی که بر نگاه جامع و غیر تقلیل گرایانه به انسان، کرامت انسانی، سلامت جسمانی ،روانی و معنوی و تقدم مصالح عمومی تأکید دارد. حفظ این اصول به نهادی مستقل تخصصی پاسخ گو و برخوردار از مأموریت و بودجه روشن نیاز دارد.

بر این اساس خواهشمند است دستور فرمایید:

ستاد مستقل علوم و فناوری های شناختی با مأموریت حل مسائل شناختی کلان کشور با جایگاه سازمانی مشخص و بودجه ای شفاف و پایدار احیا شود.

خوشبختانه بازنگری سند راهبردی توسعه علوم و فناوری های شناختی در دستور کار شورای عالی انقلاب فرهنگی قرار گرفته است. ضروری است که ارزیابی عملکرد ۱۵ ساله ستاد علوم و فناوری های شناختی و بازنگری این سند با مشارکت واقعی انجمن های علمی دانشگاه ها و متخصصان همه شاخه های علوم شناختی به ویژه متخصصان علوم انسانی در حوزه های زبانشناسی، روانشناسی، فلسفه ذهن، مردم شناسی و علوم اجتماعی انجام شود.

بار دیگر یادآوری می شود که صیانت از استقلال این حوزه ، صرفاً دفاع از یک تشکیلات اداری نیست؛ بلکه حفظ ظرفیت ملی کشور برای شناخت انسان ایرانی، پیشگیری و حل آسیب های شناختی و اجتماعی و اتخاذ تصمیم های علمی در آموزش سلامت و حکمرانی است. امید است با صدور دستور مقتضی ربیش از تثبیت تغییرات برگشت ناپذیر امکان بررسی علمی و اصلاح مسیر فراهم شود.