دکتر موسوی موحدی: علم باید با حکمت پیوند بخورد/ احترام به علم در گفتار و عمل تجلی پیدا کند رئیس گروه علوم پایه فرهنگستان علوم با تأکید بر پیشینه تاریخی و تمدنی ایران در حوزه علوم پایه، گفت: علم برای رشد و شکوفایی به احترام نیاز دارد و این احترام باید هم در گفتار و هم در عمل نمود پیدا کند. دکتر علیاکبر موسوی موحدی، رئیس گروه علوم پایه فرهنگستان علوم، در گفتوگو با خبرنگار روابط عمومی و اطلاعرسانی فرهنگستان علوم، به مناسبت روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه پایدار، اظهار کرد: روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه پایدار، سالها پیش از سوی سازمان یونسکو نامگذاری شد و فرهنگستانهای علوم در کشورهای مختلف نیز به مناسبت این روز بیانیههایی صادر میکنند. وی افزود: نخستین نکته این است که ما ایرانیان از صدها و حتی هزاران سال پیش، دارای تمدنی علمی بودهایم و در این زمینه پیشینهای بسیار ارزشمند داریم. ریشههای تمدنی ما در علم عمیق است و می باید به این پیشینه در گفتمان های علمی توجه کنیم. موسوی موحدی با اشاره به جایگاه علوم پایه در تمدن علمی ایران گفت: بخش مهمی از تمدن علمی ایران در گذشته بر پایه علوم پایه شکل گرفته است. دانشمندان ایرانی در حوزههایی همچون شیمی، ریاضیات، فیزیک، نجوم و زیستشناسی فعالیت داشتهاند. در حقیقت، علوم پایه ریشه و بنیاد سایر حوزههای علمی است و ایرانیان از دیرباز در این عرصه نقشآفرینی کردهاند. رئیس گروه علوم پایه فرهنگستان علوم در ادامه با تأکید بر ضرورت احترام به علم تصریح کرد: علم برای رشد، شکوفایی و تداوم حیات خود به احترام نیاز دارد. بنابراین، می باید گفتمان احترام به علم در کشور و سایر جوامع شکل بگیرد. البته باید مشخص کنیم که این احترام چگونه باید باشد؛ آیا صرفاً به بیان زبانی و شعار محدود میشود یا باید در کنار گفتار، در عمل نیز نمود پیدا کند؟ اینها مباحث مهمی هستند که فرهنگستان علوم درباره آنها بحث و گفتمانسازی میکند تا در کشور به درک روشنی از چگونگی احترام به علم برسیم. وی ادامه داد: می باید شرایطی فراهم کنیم که مردم و بهویژه جوانان به سوی علم حرکت کنند، در دریای بیکران دانش به کاوش بپردازند و از ظرفیتهای آن بهرهمند شوند. از این طریق میتوانند در اداره شایسته کشور نقشآفرینی کنند و در سطح جهان نیز اثرگذار باشند. همانطور که ایرانیان در گذشته خدمات علمی فراوانی به ایران و جهان ارائه کردهاند، امروز نیز می باید این مسیر را ادامه دهیم و زمینه حضور و تأثیرگذاری علم را در زندگی مردم فراهم کنیم. موسوی موحدی با بیان اینکه دستاوردهای علم در زندگی انسان ملموس است، خاطرنشان کرد: ممکن است خود علم بهطور مستقیم دیده نشود، اما آنچه در جهان پیرامون ما قابل مشاهده است، تا حد زیادی حاصل دستاوردهای علمی است. علم در لایههای بنیادین و زیرساختهای کمتر دیدهشده شکل میگیرد، اما آثار و نتایج آن در زندگی انسان ملموس است و میتوان از آن بهره گرفت. وی افزود: اینکه برخی افراد علم را بهدرستی نمیبینند و برای آن سرمایهگذاری نمیکنند، نشان میدهد که می باید در نگرش و شیوه مدیریت علم تجدیدنظر شود. لازم است مسئولیت امور علمی را به افرادی بسپاریم که بتوانند اهمیت و ظرفیتهای بنیادین و کمتر دیدهشده علم را درک کنند و صرفاً به نتایج فوری و کاربردهای ظاهری آن توجه نداشته باشند. رئیس گروه علوم پایه فرهنگستان علوم با تأکید بر اینکه نباید علم را صرفاً به کاربردهای آن محدود کرد، اظهار کرد: علم می باید در جایگاه واقعی خود و بهعنوان یک ارزش مستقل مورد توجه قرار گیرد؛ البته کاربردهای فراوانی نیز از آن حاصل میشود. درست نیست که علم را صرفاً با معیار کاربردهای آن ارزیابی کنیم. علم ظرفیتهای گستردهای دارد و کاربردهای آن متناسب با نیازهای جامعه پدیدار میشوند و هر جامعهای میتواند به فراخور نیاز خود از این ظرفیت بی کران علم بهرهمند شود. وی برای تبیین این موضوع، علم را به چشمه آب و باران تشبیه کرد و گفت: علم مانند یک چشمه جوشان یا بارانی است که میبارد و هرکس و هر چیز متناسب با نیاز و شرایط خود از آن بهره میگیرد. همانطور که آب چشمه یا باران میتواند برای مصارف و نیازهای مختلف مورد استفاده قرار گیرد، علم نیز ظرفیتهای متنوعی دارد و افراد و جوامع میتوانند به شیوههای گوناگون از آن بهرهمند شوند. بنابراین، نباید نگاه ما به علم صرفاً به کاربردهای فوری و از پیش تعیینشده آن محدود باشد. موسوی موحدی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ضرورت پیوند علم و حکمت تأکید کرد: علم امروز شایسته با مفهوم حکمت پیوند بخورد تا عمق بیشتری پیدا کند و مسیر ان روشن تر شود. ممکن است دستاوردها در حوزه علم ارزشمند و مفید باشند، اما فناوریهایی که بر پایه این دستاوردها شکل میگیرند، لزوماً در همه موارد نتایج مطلوبی نداشته باشند. برخی فناوریها ممکن است موجب آلودگی شوند یا زمینه شکلگیری صنایعی را فراهم کنند که در نهایت به مردم آسیب برسانند. علم بهخودیخود منشأ چنین آسیبهایی نیست، بلکه نحوه استفاده و بهرهبرداری از دستاوردهای آن است که میتواند نتایج متفاوتی به همراه داشته باشد. از این رو، علم را می باید در پیوند با حکمت و تشخیص درست به کار گرفت. وی ادامه داد: به نظر میرسد علم و دستاوردهای آن باید همراه با عقل انسان حرکت کند و قوام یابد. امروز بخش زیادی از امور به ماشینها و هوش مصنوعی سپرده شده است. هوش مصنوعی ظرفیت و ابزار ارزشمندی است، اما میتواند مانند یک تیغ دولبه عمل کند؛ بنابراین، لازم است انسان بر نحوه استفاده و مسیر توسعه آن نظارت و سرپرستی داشته باشد. رئیس گروه علوم پایه فرهنگستان علوم با اشاره به نقش کشورها در مدیریت هوش مصنوعی گفت: البته امروز شبکههای مدیریتی انسانی خاصی، هوش مصنوعی را اداره میکنند. برخی کشورها در این زمینه از قدرت و توان بیشتری برخوردارند، برخی سازوکارهای حکمرانی آن را در اختیار دارند و برخی نیز هنوز بهطور جدی وارد این عرصه نشدهاند. با این حال، نکتهای که میخواهم بر آن تأکید کنم این است که هوش مصنوعی قدرت یادگیری دارد و ما هم می باید در اموزش و پرورش هوش مصنوعی در سطح ملی و جهانی سهیم باشیم. وی در پایان خاطرنشان کرد: در روز جهانی علم، شایسته است دانشمندان و اندیشمندان ایران، فراتر از دستاوردهای علمی خود، مسئولیت ترویج علم، گسترش تفکر علمی و تقویت خردورزی در جامعه را بر عهده گیرند و با ارائه پیامهایی سازنده و آیندهنگر، زمینهساز رشد علمی، پرورش نسلهای خلاق و ارتقای فرهنگ عمومی علم باشند. علم باید در خدمت صلح، توسعه پایدار و بهبود کیفیت زندگی انسانها قرار گیرد. باور دارم که پیوند علم، حکمت، اخلاق و تجربه میتواند افقهای تازهای برای آینده ایران و مشارکت مؤثر آن در پیشرفت جامعه جهانی بگشاید. سه شنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵ 08:46 چاپ اشتراک گذاری ias.ac.ir/fa/news/2609 گروه علوم پایه دکتر علی اکبر موسوی موحدی فرهنگستان علوم میانگین امتیاز کاربران: 0.0 (0 رای) 12345 امتیاز 12345 برای امتیاز باید عدد وارد کنید ایمیل صحیح نیست ایمیل نمایش داده شود. تعداد کاراکتر باقیمانده: 500 نظر خود را وارد کنید بازخوانی بازخوانی ارسال