دکتر موسوی موحدی:

علم باید با حکمت پیوند بخورد/ احترام به علم در گفتار و عمل ‏تجلی پیدا کند

علم باید با حکمت پیوند بخورد/ احترام به علم در گفتار و عمل ‏تجلی پیدا کند
رئیس گروه علوم پایه فرهنگستان علوم با تأکید بر پیشینه تاریخی و تمدنی ایران در حوزه علوم پایه، ‏گفت: علم برای رشد و شکوفایی به احترام نیاز دارد و این احترام باید هم در گفتار و هم در عمل ‏نمود پیدا کند.
دکتر علی‌اکبر موسوی موحدی، رئیس گروه علوم پایه فرهنگستان علوم، در گفت‌وگو با خبرنگار روابط ‏عمومی و اطلاع‌رسانی فرهنگستان علوم، به مناسبت روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه پایدار، ‏اظهار کرد: روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه پایدار، سال‌ها پیش از سوی سازمان یونسکو ‏نام‌گذاری شد و فرهنگستان‌های علوم در کشورهای مختلف نیز به مناسبت این روز بیانیه‌هایی صادر ‏می‌کنند‎.‎

 

وی افزود: نخستین نکته این است که ما ایرانیان از صدها و حتی هزاران سال پیش، دارای تمدنی علمی ‏بوده‌ایم و در این زمینه پیشینه‌ای بسیار ارزشمند داریم. ریشه‌های تمدنی ما در علم عمیق است و می ‏باید به این پیشینه در گفتمان های علمی توجه کنیم‎.‎

 

موسوی موحدی با اشاره به جایگاه علوم پایه در تمدن علمی ایران گفت: بخش مهمی از تمدن علمی ‏ایران در گذشته بر پایه علوم پایه شکل گرفته است. دانشمندان ایرانی در حوزه‌هایی همچون شیمی، ‏ریاضیات، فیزیک، نجوم و زیست‌شناسی فعالیت داشته‌اند. در حقیقت، علوم پایه ریشه و بنیاد سایر ‏حوزه‌های علمی است و ایرانیان از دیرباز در این عرصه نقش‌آفرینی کرده‌اند‎.‎

 

رئیس گروه علوم پایه فرهنگستان علوم در ادامه با تأکید بر ضرورت احترام به علم تصریح کرد: علم ‏برای رشد، شکوفایی و تداوم حیات خود به احترام نیاز دارد. بنابراین، می باید گفتمان احترام به علم در ‏کشور و سایر جوامع شکل بگیرد. البته باید مشخص کنیم که این احترام چگونه باید باشد؛ آیا صرفاً به ‏بیان زبانی و شعار محدود می‌شود یا باید در کنار گفتار، در عمل نیز نمود پیدا کند؟ این‌ها مباحث مهمی ‏هستند که فرهنگستان علوم درباره آن‌ها بحث و گفتمان‌سازی می‌کند تا در کشور به درک روشنی از ‏چگونگی احترام به علم برسیم‎.‎

 

وی ادامه داد: می باید شرایطی فراهم کنیم که مردم و به‌ویژه جوانان به سوی علم حرکت کنند، در ‏دریای بیکران دانش به کاوش بپردازند و از ظرفیت‌های آن بهره‌مند شوند. از این طریق می‌توانند در ‏اداره شایسته کشور نقش‌آفرینی کنند و در سطح جهان نیز اثرگذار باشند. همان‌طور که ایرانیان در ‏گذشته خدمات علمی فراوانی به ایران و جهان ارائه کرده‌اند، امروز نیز می باید این مسیر را ادامه دهیم ‏و زمینه حضور و تأثیرگذاری علم را در زندگی مردم فراهم کنیم‎.‎

 

موسوی موحدی با بیان اینکه دستاوردهای علم در زندگی انسان ملموس است، خاطرنشان کرد: ممکن ‏است خود علم به‌طور مستقیم دیده نشود، اما آنچه در جهان پیرامون ما قابل مشاهده است، تا حد زیادی ‏حاصل دستاوردهای علمی است. علم در لایه‌های بنیادین و زیرساخت‌های کمتر دیده‌شده شکل می‌گیرد، ‏اما آثار و نتایج آن در زندگی انسان ملموس است و می‌توان از آن بهره گرفت‎.‎

 

وی افزود: اینکه برخی افراد علم را به‌درستی نمی‌بینند و برای آن سرمایه‌گذاری نمی‌کنند، نشان می‌دهد ‏که می باید در نگرش و شیوه مدیریت علم تجدیدنظر  شود. لازم است مسئولیت امور علمی را به ‏افرادی بسپاریم که بتوانند اهمیت و ظرفیت‌های بنیادین و کمتر دیده‌شده علم را درک کنند و صرفاً به ‏نتایج فوری و کاربردهای ظاهری آن توجه نداشته باشند‎.‎

 

رئیس گروه علوم پایه فرهنگستان علوم با تأکید بر اینکه نباید علم را صرفاً به کاربردهای آن محدود ‏کرد، اظهار کرد: علم می باید در جایگاه واقعی خود و به‌عنوان یک ارزش مستقل مورد توجه قرار ‏گیرد؛ البته کاربردهای فراوانی نیز از آن حاصل می‌شود. درست نیست که علم را صرفاً با معیار ‏کاربردهای آن ارزیابی کنیم. علم ظرفیت‌های گسترده‌ای دارد و کاربردهای آن متناسب با نیازهای جامعه ‏پدیدار می‌شوند و هر جامعه‌ای می‌تواند به فراخور نیاز خود از این ظرفیت بی کران علم بهره‌مند شود‎.‎

 

وی برای تبیین این موضوع، علم را به چشمه آب و باران تشبیه کرد و گفت: علم مانند یک چشمه ‏جوشان یا بارانی است که می‌بارد و هرکس و هر چیز متناسب با نیاز و شرایط خود از آن بهره می‌گیرد. ‏همان‌طور که آب چشمه یا باران می‌تواند برای مصارف و نیازهای مختلف مورد استفاده قرار گیرد، علم ‏نیز ظرفیت‌های متنوعی دارد و افراد و جوامع می‌توانند به شیوه‌های گوناگون از آن بهره‌مند شوند. ‏بنابراین، نباید نگاه ما به علم صرفاً به کاربردهای فوری و از پیش تعیین‌شده آن محدود باشد‎.‎

 

موسوی موحدی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ضرورت پیوند علم و حکمت تأکید کرد: ‏علم امروز شایسته با مفهوم حکمت پیوند بخورد تا عمق بیشتری پیدا کند و مسیر ان روشن تر شود. ‏ممکن است دستاوردها در حوزه علم ارزشمند و مفید باشند، اما فناوری‌هایی که بر پایه این دستاوردها ‏شکل می‌گیرند، لزوماً در همه موارد نتایج مطلوبی نداشته باشند. برخی فناوری‌ها ممکن است موجب ‏آلودگی شوند یا زمینه شکل‌گیری صنایعی را فراهم کنند که در نهایت به مردم آسیب برسانند. علم ‏به‌خودی‌خود منشأ چنین آسیب‌هایی نیست، بلکه نحوه استفاده و بهره‌برداری از دستاوردهای آن است که ‏می‌تواند نتایج متفاوتی به همراه داشته باشد. از این رو، علم را می باید در پیوند با حکمت و تشخیص ‏درست به کار گرفت‎.‎

 

وی ادامه داد: به نظر می‌رسد علم و دستاوردهای آن باید همراه با عقل انسان حرکت کند و قوام یابد. ‏امروز بخش زیادی از امور به ماشین‌ها و هوش مصنوعی سپرده شده است. هوش مصنوعی ظرفیت و ‏ابزار ارزشمندی است، اما می‌تواند مانند یک تیغ دولبه عمل کند؛ بنابراین، لازم است انسان بر نحوه ‏استفاده و مسیر توسعه آن نظارت و سرپرستی داشته باشد‎.‎

 

رئیس گروه علوم پایه فرهنگستان علوم با اشاره به نقش کشورها در مدیریت هوش مصنوعی گفت: البته ‏امروز شبکه‌های مدیریتی انسانی خاصی، هوش مصنوعی را اداره می‌کنند. برخی کشورها در این زمینه ‏از قدرت و توان بیشتری برخوردارند، برخی سازوکارهای حکمرانی آن را در اختیار دارند و برخی نیز ‏هنوز به‌طور جدی وارد این عرصه نشده‌اند. با این حال، نکته‌ای که می‌خواهم بر آن تأکید کنم این ‏است که هوش مصنوعی قدرت یادگیری دارد و ما هم می باید در اموزش و پرورش هوش مصنوعی در ‏سطح ملی و جهانی سهیم باشیم. ‏

 

وی در پایان خاطرنشان کرد: ‏
در روز جهانی علم، شایسته است دانشمندان و اندیشمندان ایران، فراتر از دستاوردهای علمی خود، ‏مسئولیت ترویج علم، گسترش تفکر علمی و تقویت خردورزی در جامعه را بر عهده گیرند و با ارائه ‏پیام‌هایی سازنده و آینده‌نگر، زمینه‌ساز رشد علمی، پرورش نسل‌های خلاق و ارتقای فرهنگ عمومی ‏علم باشند. علم باید در خدمت صلح، توسعه پایدار و بهبود کیفیت زندگی انسان‌ها قرار گیرد. باور دارم ‏که پیوند علم، حکمت، اخلاق و تجربه می‌تواند افق‌های تازه‌ای برای آینده ایران و مشارکت مؤثر آن در ‏پیشرفت جامعه جهانی بگشاید‎.‎
سه شنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵
08:46
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید