در هم‌اندیشی تخصصی گروه علوم کشاورزی و منابع طبیعی فرهنگستان علوم مطرح شد؛

ضرورت گذار باغبانی کشور از تولید کمّی به امنیت غذایی هوشمند و مهار بحران آب

ضرورت گذار باغبانی کشور از تولید کمّی به امنیت غذایی هوشمند و مهار بحران آب
در هم‌اندیشی تخصصی «باغبانی و امنیت غذایی در آینده ایران» بر ضرورت تغییر رویکرد باغبانی کشور، از افزایش کمّی ‏تولید به مدیریت هوشمند منابع آب، نوسازی باغ‌های فرسوده، توسعه فناوری‌های نوظهور و تقویت زنجیره تأمین محصولات ‏باغی تأکید شد.‏
به گزارش روابط عمومی و اطلاع‌رسانی فرهنگستان علوم، نخستین هم‌اندیشی تخصصی گروه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ‏فرهنگستان علوم در زمینه پدیده‌های نوظهور و آینده‌نگر، با عنوان «باغبانی و امنیت غذایی در آینده ایران»، روز ۱۳ آبان ‏‏۱۴۰۵ به همت شاخه علوم باغبانی این گروه برگزار شد.‏

 

گروه علوم کشاورزی و منابع طبیعی، برگزاری هم‌اندیشی‌های تخصصی در زمینه پدیده‌های نوظهور و آینده‌نگر را همسو با ‏یکی از اقدامات راهبردی مورد نظر ریاست فرهنگستان در گزارش زیست‌بوم علم، در برنامه سالانه خود قرار داده است. ‏نخستین جستار از این مجموعه هم‌اندیشی‌ها با موضوع باغبانی و امنیت غذایی در آینده ایران برگزار شد.‏

 

این نشست با حضور دکتر حسن احمدی، رئیس گروه علوم کشاورزی و منابع طبیعی فرهنگستان علوم؛ رئیس و اعضای شاخه ‏علوم باغبانی فرهنگستان علوم؛ رؤسای شاخه‌های گروه علوم کشاورزی و منابع طبیعی؛ رئیس کمیسیون مطالعات راهبردی ‏امنیت غذایی فرهنگستان علوم؛ رئیس مرکز مطالعات علم و فناوری فرهنگستان علوم؛ معاون امور باغبانی وزارت جهاد ‏کشاورزی؛ مشاور بنیاد ملی نخبگان برگزار شد.‏

 

در ابتدای نشست، دکتر حسن احمدی بر ضرورت دیده‌بانی علمی مسائل کلان کشاورزی تأکید کرد. سپس دکتر مرتضی ‏خوشخوی عضو پیوسته فرهنگستان علوم با اشاره به آثار منفی تغییر اقلیم بر فرآورده‌های باغبانی، به‌ویژه درختان میوه، ‏یادآور شد که امنیت غذایی صرفاً به تأمین انرژی و کالری در جیره غذایی انسان‌ها محدود نمی‌شود؛ بلکه میوه‌ها و سبزی‌ها ‏زیرساخت سلامت، تعادل رژیم غذایی و تأمین ریزمغذی‌های مورد نیاز جامعه هستند. وی ورود فناوری‌های نوین، از جمله ‏بهره‌گیری از ربات‌ها، هوش مصنوعی و سامانه‌های دقیق را لازمه جهش بهره‌وری در باغبانی دانست.‏

 

ضرورت تغییر شاخص‌های ارزیابی بهره‌وری در باغبانی
پس از سخنان دکتر مرتضی خوشخوی درباره نقش مرجعیت علمی و دوراندیشی نخبگانی در بقا و شکوفایی باغبانی ایران، ‏دکتر کورش وحدتی، رئیس شاخه علوم باغبانی فرهنگستان علوم و رئیس انجمن علوم باغبانی ایران، در سخنرانی خود با ‏عنوان «از تولید بیشتر به امنیت غذایی هوشمند؛ راهبردهای تاب‌آوری باغبانی در دوران پساجنگ و بحران آب»، به بررسی ‏پارادوکس امنیت غذایی پرداخت و اظهار کرد: «ایران با تولید سالانه حدود ۱۷ میلیون تن میوه در رتبه نهم جهان قرار دارد، ‏اما طبق گزارش فائو در سال ۲۰۲۵، بالغ بر ۳۷.۴ درصد مردم توان مالی خرید یک رژیم غذایی سالم را ندارند. این شکاف ‏ثابت می‌کند که افزایش تولید کمّی به‌معنای دسترسی غذایی نیست».‏

 

دکتر وحدتی با اشاره به سهم ۹۲ درصدی کشاورزی از برداشت آب و بیلان منفی آبخوان‌ها، خواستار گذار از شاخص «تن در ‏هکتار» به شاخص «ارزش ملی هر قطره آب و غذا»‏‎(Nutrient & Value per Drop) ‎‏ شد. وی با نقد لوله‌گذاری قطره‌ای ‏بدون نصب کنتور هوشمند و اشاره به پدیده اثر بازگشتی، هشدار داد: «عمر اقتصادی بیش از ۸۰ هزار هکتار از باغ‌های کشور ‏که ۴۰ هزار هکتار آن در حوضه دریاچه ارومیه است پایان یافته و درختان مسن بالای ۳۵ سال بیش از ۶۰ درصد آب را ‏صرف تولید هیزم می‌کنند. راهکار اساسی، نوسازی باغ‌ها با ارقام متراکم پاکوتاه و جایگزینی با خشک‌میوه‌های کم‌آب‌بر ‏‏(پسته، بادام دیرگل و گردوی پیوندی) است».‏

 

وی همچنین بر بهره‌گیری سردخانه‌ها از انرژی خورشیدی در دوران پساجنگ، لغو تهاتر وزنی موز و سامان‌دهی سیب‌های ‏کنار جاده‌ای از طریق صنایع پکتین تأکید کرد.‏

 

بومی‌سازی فناوری‌های نوظهور و کاهش ضایعات محصولات باغی
در ادامه، دکتر محمد شاهدی، عضو پیوسته گروه علوم کشاورزی و منابع طبیعی و رئیس مرکز مطالعات علم و فناوری ‏فرهنگستان علوم، در سخنرانی خود با عنوان «بومی‌سازی فناوری‌های نوظهور نگه‌داری، فرآوری و ایمنی مواد غذایی در ‏زنجیره تأمین محصولات باغی»، ضایعات بیش از ۳۰ درصدی محصولات باغبانی را آسیبی سنگین به منابع آب و اقتصاد ‏کشور دانست و بر بومی‌سازی و تجاری‌سازی فناوری‌های نوظهور، از جمله فناوری اتمسفر کنترل‌شده، پیش‌سرد سریع و ‏روش‌های نوین فرآوری تأکید کرد.‏

 

همچنین دکتر سعادت ساریخانی، مشاور بنیاد ملی نخبگان، در سخنرانی خود با عنوان «نقش شرکت‌های دانش‌بنیان و ‏سرمایه انسانی نخبه در نوسازی باغ‌ها، تولید نهال اصیل و تجاری‌سازی فناوری‌های نوین باغبانی»، با اشاره به سهم ۴۶.۶ ‏درصدی باغبانی از ارزش صادرات کشاورزی، مأموریت‌محور کردن شرکت‌های دانش‌بنیان و بهره‌گیری از ظرفیت نخبگان برای ‏حل مسائل حوزه آب و تولید نهال اصیل را راهکار بنیادین تحول این بخش دانست.‏

 

کشاورزی

 

محورهای بیانیه سیاستی ـ اجرایی هم‌اندیشی
در پایان این هم‌اندیشی، بیانیه سیاستی ـ اجرایی صادر خواهد شد که مهم‌ترین محورهای آن عبارت‌اند از:‏
‎ - ‎توقف قطعی توسعه افقی باغ‌های جدید در دشت‌های بحرانی کشور و مشروط‌سازی هرگونه حمایت دولتی به تثبیت مساحت ‏باغ‌ها از طریق کاداستر.‏
‎- ‎ الزام به نصب کنتور هوشمند و تعیین سقف برداشت آب به‌عنوان پیش‌شرط هرگونه یارانه آبیاری، با هدف مهار اثر ‏بازگشتی.‏
‎- ‎ اجرای طرح ملی بازکاشت و جایگزینی سالانه ۲۰ هزار هکتار از باغ‌های کهنسال و فرسوده با خشک‌میوه‌ها و ارقام پاکوتاه.‏
‎- ‎ تجهیز سردخانه‌ها به سامانه‌های هیبریدی خورشیدی و فناوری اتمسفر کنترل‌شده برای مقابله با ناترازی برق.‏
‎- ‎ سامان‌دهی سیب‌های صنعتی از طریق کاربرد پالت‌باکس، ممنوعیت انباشت سیب در حاشیه جاده‌ها و ایجاد صنایع ‏پیشرفته استخراج پکتین دارویی و اسید مالیک.‏
‎- ‎ لغو سیاست تهاتر وزنی موز و سیب و اتصال مشوق‌های صادراتی به ارزش دلاری واحد و شناسه ردیابی سلامت.‏
‎- ‎ تشکیل شبکه ملی تولید پنج میلیون اصله نهال گواهی‌شده پایه‌رویشی با بهره‌گیری از همکاری‌های علمی بین‌المللی.‏
سه شنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵
13:07
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید